Manuscript leaf from Thomas Aquinas, in Latin, produced in Italy

Text: From Thomas Aquinas, in Latin

Script: Cursive Humanist Book Hand

The text is from Thomas Aquinas’ commentary on the Sententiae of Petrus Lombardus (Super Primo Libro Sententiarum) written in an Italian cursive humanist book hand in brown ink with line ruling in feint black pencil. There is no line pricking. Chapter signs (

) are in red or blue. There is a fine gilded four-line versal ‘N’ on the verso.

It is thought that this leaf, and MS 5650/17, are both from the same manuscript that Otto F. Ege used for Leaf No. 40 in his forty sets of “Fifty Manuscript Leaves”.

Recto side, column 1:

1 et quot sunt op(er)ationes ex quib(us) co(n)-

2 ponit(ur) motus s(ecundu)m div(er)sa loca tot e-

3 runt nunc ex quib(us) componit(ur) hoc

4 tempus . et hoc etia(m) co(n)sonat ei q(uo)d

5 ph(ilosoph)us dicit . in (sexto) phi(losoph)(orum) q(uo)d eiusdem

6 rationis . est ip(su)m indivisibile mo-

7 veri . et tempus co(m)poni ex nunc

8 et motu(m) ex momentis . et linea(m) ex

9 punctis quia q(uam)vis linea sit con-

10 tinua p(er) quam angelus transit . no(n)

11 tamen co(n)tinuitas s(ecundu)m q(uo)d referitur

12 ad motu(m) angeli qui diversa ubi

13 no(n) co(n)tinuatim transit

Ad p(rimam)

14 d(icen)d(u)m q(uo)d om(ne)s ille mutationes . que

15 instantanee dicuntur sunt t(er)mini

16 motus . q(uo)d no(n) contingit i(n) motu

17 angeli ut dictum est

Ad (secundam)

18 d(icen)d(u)m . q(uo)d tempus illud quo mo-

19 vetur . de a in . b . co(m)positu(m) est ex

20 duob(us) i(n)stantibus et i(n) uno i(n)stanti

21 est i(n) . a . et i(n) alio in . b . unde no(n) opor-

22 tet . q(uam) i(n) altero eoru(m) quiescat . q(uo)d

23 oporte(n)t de . n(e)ce(ss)i(tate) si tempus esset

24 co(n)tinuu(m)

Ad (tertiam) d(icen)d(u)m q(uo)d) no(n) po-

25 test accipi aliq(uam) proportio temp(or)is

26 in q(uo) movetur corpus ad tempus

27 in quo movet(ur) angelus quia temp(us)

28 illud i(n) q(uo) movet(ur) angelus . no(n) e(st) divi-

29 sibile divisione continui sed divi-

30 sione discreti i(n) plura instancia i(n) fini-

31 ta i(n) tempore aute(m) quo movet(ur) cor-

32 pus sunt i(n)finita i(n)stancia i(n) potencia

33 et ita nulla e(st) proportio sicut nec

34 infiniti ad finitum

Ad (quartam) d(icen)d(u)m

35 q(uo)d tempus illud quo angelus move-

36 tur divisibile est i(n) duo q(ue) no(n) copulat(ur)

37 ad unu(m) comune(m) t(er)minu(m) hoc tempus

Recto side, column 2:

1 non sit continuu(m) . Unde no(n) sequit(ur) q(uo)d

2 i(n) medio i(n)stanti sit i(n) medio spacii t(em)p(oris)

3 no(n) est n(ecessarium) accip(er)e medium instans

4

Sed quia ex aliis rationibus vide-

5 tur concludi q(uam) motus eius sit in

6 tempore continuo . ideo ad eas r(espo)n-

7 dendum est

Ad (quintam) d(icen)d(u)m . q(uo)d om(n)is

8 motus habet p(ri)us et posterius . sed

9 div(er)simode quia i(n) motu co(n)tinuo ac-

10 cipitur p(ri)us et posterius . vel duoru(m)

11 temporu(m) copulatoru(m) ad unu(m) nunc

12 vel resp(e)c(t)u(m) duoru(m) nunc includentiu(m)

13 unu(m) tempus In mutationib(us) aute(m)

14 i(n)stantaneis est p(ri)us ip(su)m temp(us) men-

15 surans motu(m) p(re)cedentem . cui adiu(n)gi

16 tur alteru(m) ext(re)moru(m) . et posteri(us) ip(su)m

17 nunc . q(uo)d me(n)surat t(antu)m motus . et ideo

18 int(er) duo extrema . no(n) cadit medium

19 sicut nec int(er) tempus et nunc In mo-

20 tu aute(m) angeli . prius et posterius s(un)t

21 duo nunc succedencia . int(er) q(uae) nullu(m)

22 e(st) medium tempus continuans

Ad

23 (sextam) d(icen)d(u)m t(em)p(us) hoc q(uo)d inter duo nunc

24 sit tempus medium consequit(ur) r(ati)one

25 continuitatis . quia hec est passio

26 co(rpor)is omni continuo . co(n)tinuatione

27 aute(m) habet ex motu . Unde cu(m) mot(us)

28 angeli no(n) sit co(n)tinuus ratio no(n) seq(ui)t(ur)

29

Ad (septimam) d(icen)d(u)m q(uod) si ponatur motus

30 angeli et corporis simul incipere

31 q(ua)n(do) angelus est in alio t(er)mino s(e)c(un)d(u)m

32 alius instans sui tempo(r)is et corpus

33 erit in alio t(er)mino s(ecundu)m instans sui

34 temporis . inter duo aute(m) instancia

35 sui temporis istius corpo(r)is e(st) tempus

36 mediu(m) . eo q(uo)d motus eius co(n)tinuus

37 est . unde est ibi sig(nifica)re mediu(m) i(n)stans

Verso side, column 1:

1 sed inter duo instancia angeli non est

2 tempus mediu(m) . Unde neq(ue) mediu(m) i(n)sta(n)s

3 oportet sig(nifica)ri . sed contingit consig(nifica)ri

4 si in tribus locis successive sit quia ita

5 etiam tempus ex tribus nunc co(m)pone

6 tur unde unu(m) erit medium . et illa

7 duo i(n)stancia . possunt includere om(n)ia

8 i(n)stancia temporis . cu(m) unu(m) etia(m) nunc

9 instans . includat omne tempus et

10 ita no(n) est inco(n)veniens quia du(m) mo-

11 tus angeli . est t(a)m(en) in duobus i(n)stantib(us)

12 motus corpo(r)is sit in infinitis q(uam)vis q(uan)-

13 tu(m)cu(m)q(ue) duret motus corporis . tantu(n)de(m)

14 etia(m) motus angeli duret . et q(uam)vis u-

15 truq(uam) no(n) sit indivisibile . et p(rae)te(r)ae con-

16 tingit q(uam) q(ua)n(do) corpus est i(n) medio i(n)sta(n)ci

17 angelus i(n) nullo loco sit cum no(n) sit ne-

18 cessarium eum semp(er) in loco esse ut

19 dictum est . et ita s(ecundu)m coordinatione(m)

20 illius temporis . nullum nunc angelo

21 r(espo)nderat sed t(a)m(en) euu( ) alia concedimus

22

DEUS INQUit

23 om(ni)p(oten)s (etenim) Distinctio horu(m) motuu(m)

24 et ratio nominis . viii . cli . posita est

25

Sicut humus aut lux ista . hoc ideo

26 conceditur quia nihil habet disten-

27 sionem in loco . nisi s(ecundu)m q(uo)d est q(uam) cu(m)

28 vel p(er) . se sicut corpora unde ponit

29 humu(m) (id est) terram . vel p(er) acc(ide)ns . sicut

30 corporales q(ua)litates ut lux

Una sa-

31 pientia est Sapientia pot(est) duplicit(er)

32 considerari . vel p(er) resp(e)c(tu)m ad scibile

33 et sic habet unitatem in specie . etia(m)

34 s(ecundu)m q(uo)d est div(er)saru(m) habitudinu(m) . vel

35 s(ecundu)m esse . q(uo)d hab(et) i(n) science . et sic differt

36 nu(mer)o i(n) diversis . no(n) t(a)m(en) est maior et mi-

37 nor . s(ecundu)m quantitate(m) corp(or)is . quia non

Verso side, column 2:

1 est forma situalis sed potest esse ma-

2 ior et minor s(ecundu)m intentionem certi-

3 tudinis . vel s(ecundu)m num(erum) scitoru(m)

4 N UNC . ERGO . AD

5 propositum rev(er)tentes

6

Ostenso . quoru(m) sit dei

7 sci(enti)a Hic determinat de

8 scientia p(er) comp(er)atione(m) ad ip(s)a scita Et

9 dividitur i(n) p(ar)tes duas . In p(ri)ma i(n)quirit

10 utrum sit in scientia dei scitoru(m) cau-

11 sa . In (secunda) o(ste)ndit qualis causa sit . ibi ( ) .

12 di

P(er)q(ui)ri solet Prima i(n) duas . In p(ri)ma

13 inquirit de causalitate divine scie(ntie)

14 In (secunda) de infallibilitate ip(s)ius . ibi adh(uc)

15 aute(m) . q(uo)d sup(er)dictum est . Prima i(n) duas

16 In p(ri)ma movet q(ue)stione(m) . In (secunda) dec( )iat

17 eam ibi hanc (i)g(itur) q(uam) videtur

Circa

18 p(ri)mu(m) tria facit . P(ri)mo o(ste)ndit q(uod) scie(n)tia

19 dei sit causa scitorum ratione et auc(torita)te

20 . (secundo) . o(ste)ndit . q(uam) neq(ue) est causa eoru(m) neq(ue)

21 causata ab eis q(uam) duo duab(us) ratio(n)ib(us)

22 o(ste)ndit . ibi q(uo)d si ita est (tertio) o(ste)ndit auc-

23 toritate origenis . sci(enti)am dei esse ca(usa)ta

24 a scitis . ibi . Origenes

Adhuc aute(m)

25 q(uo)d . s(upra) . Hic de infallibilitate divine

26 scie(ntie) inquirit . et supposito q(uod) sit infalli-

27 bilis ex p(re)dictis hic soluit obiectio-

28 nes in cont(ra)rium factas . Un(us) dividit(ur) in

29 duas p(ar)tes In p(ri)ma ponit obiectione(m)

30 et soluit eam In (secunda) obicit cont(rariam) sol(utionem)

31 et it(eru)m soluit . ibi Sed adhuc urge(n)t

32 H IC QUERUNTUR

33 quinq(ue)

Primo utru(m) sci(enti)a

34 dei sit causa reru(m) (secundo) utru(m)

35 om(n)ia uniformit(er) cognoscat (tertio) utru(m)

36 sit enu(n)ciabiliu(m) (quarto) utru(m) sit eor(um) q(ue) no(n)

37 sunt (quinto) utrum sit cotingentium

Notes:

A Letters: a,b,c,d,e,f,g,h,i,l,m,n,o,p,q,r,s,t,u/v,x,A,C,D,E,G,H,I,N,O,P,Q,R,S,T,U,

.

Versals: H,N.

B Alternative forms of ‘i’(2), and ‘s’(2).

The second letter ‘i’ in ‘aliis’ (recto 2, line 4) appears with a descender.

The round ‘s’ appears in ‘supra’ (verso 2, line 25).

The letter ‘g’ is written with a very large tail, e.g. in ‘angeli’ (recto 2, line 20).

C Ligature between letters ‘ct’, e.g. ‘dictum’ (recto 1, line 17).

D Ligature between letters ‘st’, e.g. ‘est’ (recto 1, line 6), also ‘sunt’ (recto 2, line 20).

E Abbreviation for ‘quibus’ (recto 1, line 1).

F Abbreviation for ‘secundum’ (recto 1, line 11).

G Abbreviation for ‘dicendum’ (recto 1, line 14).

H Abbreviation for ‘necessitate’ (recto 1, line 23).

I Abbreviation for ‘tempus’ (recto 1, line 27).

J Abbreviation for ‘quo’ (recto 1, line 28).

K Abbreviation for ‘sequitur’ (recto 2, line 1).

L Abbreviation for ‘temporis’ (recto 2, line 2).

M Abbreviation for ‘quam’ (recto 2, line 5).

N Abbreviation for ‘tantum’ (recto 2, line 17).

O Abbreviation for ‘significare’ (recto 2, line 37).

P Abbreviation for ‘quamvis’ (verso 1, line 12).

Q Abbreviation for ‘quando’ (verso 1, line 16).

R Abbreviation for ‘accidens’ (verso 1, line 29).

S Abbreviation for ‘habet’ (verso 1, line 35).

T Abbreviation for ‘numero’ (verso 1, line 36).

U Abbreviation for ‘per’ (verso 2, line 8).

V Abbreviation for ‘secunda’ (verso 2, line 16).

W Abbreviation for ‘igitur’ (verso 2, line 17).

X Abbreviation for ‘eorum’ (verso 2, line 36).

MS 5650/17